ABD’de Başkan Donald Trump’ın dünyayı karıştıran kararlarına bir yenisi eklendi. Bu kez gerçekten etkili olan gümrük vergisi kararında Trump kategorize edilerek ülkelere özel oranlar uygulanacağını açıkladı.
Piyasalar, küresel ticaret hacminin daralacağı, ABD’de enflasyon ve resesyon yaratacağı beklentileri yaratan açıklamayla sarsıldı.
ABD ve Avrupa borsalarında sert düşüşler görüldü.
Wall Street’teki düşüş tarihe geçti
S&P, Trump açıklamaları sonrasında iki günde yüzde 10'dan fazla düştü.
Bu düşüş, 1952'den bugüne sadece 4 kere yaşandı.
İlki Ekim 1987’deki “Kara Pazartesi” olurken, ikinci düşüş Kasım 2008’de Küresel Finans Krizi ya da diğer adıyla Mortgage Krizi’nin patlamasıyla yaşandı. Mart 2020’de Koronovirüs (Covid-19) pandemisi ve sonuncusu da Nisan 2025’te Trump’ın gümrük vergileriyle yaşandı.
The S&P just dropped 10%+ in two days…Just the 4th time since 1952:October 1987November 2008March 2020April 2025 pic.twitter.com/zJPYXB39vd
— Geiger Capital (@Geiger_Capital) April 4, 2025Kara Pazartesi
19 Ekim 1987’deki “Kara Pazartesi” günü Asya’da başlayan çöküşler tüm dünyaya yayılarak ABD’de yüzde 22,6’lık bir düşüşe yol açtı.
80’lerde Reagan’ın başkanlığı döneminde ABD ekonomisindeki hızlı büyüme ile piyasalarda oluşan iyimser havayla hisse senetlerinde fiyatlarda uzun süren yükseliş trendi “balonlaştı.” Ekonomik dengelerdeki bozulmaların yanında finansal olarak da işlemleri kolaylaştırıcı trading teknikleri, korunma amaçlı yüksek riskli ürünlerin portföyler olması gibi tetikleyici nedenler düşüşü sertleştirdi. Dönemin şartlarında anlık ve erken doğru bilgiye ulaşımın olmaması paniğin uzun sürmesine neden olurken, Hong Kong borsasında başlayan ve yüzde %50’ye varan düşüşün domino etkisi yaratması da “Kara Pazartesi”nin boyutunu büyüttü.
Küresel Finans Krizi (Mortgage Krizi)
Kasım 2008'deki Küresel Finans Krizi, ABD'deki mortgage (konut kredisi) piyasasında yaşanan çöküşle tetiklendi. Düşük faiz oranları ve gevşek kredi politikaları, yüksek riskli konut kredilerinin artmasına yol açtı. Bu kredilerin geri ödemelerinde yaşanan sıkıntılar, büyük bankaların batmasına ve dünya genelinde finansal sistemin ciddi şekilde zayıflamasına neden oldu. Kriz, küresel ekonomiyi derinden sarstı, büyük şirketler iflas etti ve milyonlarca kişi işsiz kaldı. Krizin etkileri, dünya çapında ekonomik durgunluğa ve büyük mali yardımlara yol açtı.
Covid-19 Pandemisi
Mart 2020’de Covid-19 pandemisinin küresel ölçekte yayılması, piyasalarda ani ve sert bir çöküşe yol açtı. Karantina önlemleri, seyahat yasakları ve üretim duruşları ekonomik faaliyetleri neredeyse durma noktasına getirdi. Belirsizlik ortamı, yatırımcıları riskli varlıklardan kaçmaya yöneltti ve borsalarda tarihi düşüşler yaşandı. S&P 500, Dow Jones ve diğer büyük endeksler birkaç hafta içinde yüzde 30’un üzerinde değer kaybetti. Küresel çapta merkez bankaları ve hükümetler, büyük çaplı teşvik paketleriyle piyasaları desteklemeye çalıştı.
Trump’ın gümrük vergileriyle de Nisan 2025’te de son günlerde görülen çöküş yaşandı.
Uzmanlar bu çöküşü nasıl yorumladı?
Dr. Burcu Aydın, paylaşımında düşüşlerin tarihlerine dikkat çekti.
The S&P just dropped 10%+ in two days…Just the 4th time since 1952:October 1987November 2008March 2020April 2025 pic.twitter.com/zJPYXB39vd
— Geiger Capital (@Geiger_Capital) April 4, 2025Piyasanın deneyimli uzmanlarından Attila Köksal, yatırımcıların bakış açısına da değinerek şunları söyledi:
“Trump piyasaları fena sarstı. S&P 500 1950’li yıllardan beri iki gün içinde yüzde on oranında sadece dört kez düşmüş. Bu da onlardan biri. Ama piyasa katılımcıları henüz bunun bir alım fırsatı olduğunu düşünmüyorlar.”
Trump piyasaları fena sarstı.S&P 500 1950’li yıllardan beri iki gün içinde yüzde on oranında sadece dört kez düşmüş.Bu da onlardan biri.Ama piyasa katılımcıları henüz bunun bir alım fırsatı olduğunu düşünmüyorlar. https://t.co/tda8GRoOGq
— Attila Koksal (@AttilaKoksal) April 5, 2025Cemal Demirtaş da piyasalardaki çöküşe Türkiye karşılaştırması yaptı:
“ABD borsalarında son iki günde 5trilyon dolarlık düşüşle 57.2 trilyon dolarlık büyüklüğe geriledi yani 2 günde 12 tane Türkiye borsası büyüklüğünde değer kaybı oldu. Biz o kadar küçük kaldık ki o yüzden ÖLÜ taklidinin ötesi bir hale geldi.”
Abd borsalarında son iki günde 5trilyon dolarlık düşüşle 57.2 trilyon dolarlık büyüklüğe geriledi yani 2 günde 12 tane Türkiye borsası büyüklüğünde değer kaybı oldu. Biz o kadar küçük kaldık ki o yüzden ÖLÜ taklidinin ötesi bir hale geldi. #bist100
— cemal demirtas (@cemaldemirtas72) April 5, 2025